NONSENS

Hypes en hyperbolen

 

In de wereld van de training en opleiding, in de managementliteratuur en boeken over sociaal werk zijn de hypes zelden uit de lucht. Elk jaar zijn er weer een aantal nieuwe methodieken, technieken, een nieuwe goeroe staat op. En vervolgens volgt iedereen die ene opleiding of koopt dat ene boek. Vaak blijkt dan dat de methodes niet werkzaam zijn of niet effectief, dat ze niet of moeilijk toepasbaar zijn.

 

De hypes zijn meestal duur, vragen tijd en moeite… en mensen die het moeilijk hebben in hun werk of die werken met mensen die het moeilijk hebben, grijpen zich vast aan die nieuwe hype in de hoop dat het zal helpen of werken. Terwijl het meestal gewoon een commerciële truuk is. Een marketingverhaal eerder dan een werkbare of werkzame methode.

 

Het zijn niet alleen hypes, het zijn ook hyperbolen: totaal overtrokken beweringen die op niets gestaafd zijn, maar hemel en aarde beloven, liefst tegelijk.

Man en paard noemen

Een paar voorbeelden?

  • Good to Great (Jim Collins)

  • The 7 habits of highly succesful people (Stephen Covey)

  • Situationeel leiderschap (Hersey en Blanchard)

  • Tweefactorenmodel (Herzberg)

  • Neuro Linguïstisch Programmeren

  • Meyer Briggs Type Indicator (Meyer en Briggs)

  • Maslow’s hiërarchie van behoeften

  • Mindfulness Based Cognitive Therapy (Kabat-Zinn)

  • Enneagram

  • Jacques Lacan

  • EMDR

  • Teambuilding

  • Zero Based Budgeting

  • Roos van Leary

 

En zo zijn er helaas nog heel wat. Ik vind het zonde dat het tijd en geld kost en mensen hoop geeft, terwijl onderzoek keer op keer heeft aangetoond dat het niet werkt of zelfs contra-productief is. De meeste auteurs zijn in de eerste plaats egotrippers die, vaak zonder de minste kennis van zaken, uitspraken doen over het helpen van mensen met problemen…

 

Dat er zoveel tijd verspild wordt aan het aanleren, beschrijven en bestuderen van die methodes en theorieën is op zich geen drama. Dramatisch wordt het als mensen zich richten tot dit soort theorieën vanuit de hoop dat hun werk werkbaarder en hun hoop hooopvoller kan worden. Mensen die worstelen met gebrek aan zelfvertrouwen of na een trauma zoeken naar nieuwe inspiratie.

 

Gelukkig is het omgekeerde ook waar, door de nonsens te bestuderen en kritisch te leren kijken naar de nieuwste hypes, kunnen we veel leren over ons werk.

 

En gelukkig zijn er ook tal van goede voorbeelden. Recente “hypes” die wel degelijk en regelmatig worden onderzocht:

  • Zelf-determinatie-theorie

  • Zelfregulerend leren

  • Social Learning

  • Organisational citizenship

  • Strategisch management (bij sommige auteurs erg evidence based)

  • Procesmanagement

Nonsens herkennen?


Nog deze week zal je wellicht een artikel lezen of een folder ontvangen of een uitnodiging voor een vorming, een aankondiging van een boek dat “alweer” een totaal nieuw inzicht zal brengen. En dat -hoe kan het ook anders- 
Opvallend is dat veel van de “nieuwe” en odes een sterke gelijkenis hebben met het placebo-effect. Voor placebo’s geldt: de bron moet autoriteit uitstralen, de toepassing is mysterieus en ongewoon en tenslotte (niet onbelangrijk): de persoon moet zich bewust zijn van het gebruik. Met andere woorden, mensen kunnen ervan overtuigd zijn dat een placebo helpt en schrijven er allerlei positieve effecten aan toe. Als je ze echter dezelfde placebo in het geheim toedient, ervaren ze blijkbaar niet dezelfde positieve effecten.


Om nonsens te herkennen heb ik de volgende stappen bedacht, vergelijkbaar met die welke je vindt in de werken van Michael Schermer of James Randi. 

de “uitvinder” baseert zijn of haar gezag op wankele basis


Analogieën, vergelijkingen, gevolgtrekkingen, metaforen uit de wereld van de wetenschap of de natuur, moeten de redeneringen kracht bijzetten.
Het is de zoektocht naar “eeuwenoude” of “onweerlegbare” bronnen die hen drijft om zich te verbinden met “oude wijsheden”, wiskunde of wetenschap. Een band die vaak goed klinkt, maar inhoudelijk zwak is.


Wat logisch zou moeten zijn, namelijk, bewijs halen uit de praktijk en de ervaring, vind je zelden. En als er wel onderzoek voorhanden is, wordt het opgeblazen, vrij geïnterpreteerd of is de bron erg twijfelachtig.
Tenslotte wordt de eigen ervaring van de auteur met grof krijt herschreven: reeds twintig jaar en met meer dan 1000 organisaties…, je kent het wel. 

De methodiek blijft deels vaag en mysterieus.

 
we weten niet hoe het komt, maar deze methode is,…. als je dit elke dag tweemaal doet, dan… , je cliënten zullen getransformeerd worden… het blijft altijd vaag en mysterieus. 

Sommige aspecten blijken "moeilijk uit te leggen" of "moeilijk te begrijpen" en dat versterkt de mystiek. Het succes van Placebo's zit voor een groot stuk in de blabla rond het product: als het te simpel is, dan werkt het blijkbaar minder goed. :))

De resultaten worden veralgemeend en uitvergroot en situeren zich veelal in de toekomst


De resultaten worden groter gemaakt dan ze in werkelijkheid zijn of andere situaties worden verklaard vanuit hun theorie of methode. Zo breiden ze de resultaten uit zonder er moeite voor te hoeven doen.


Niet zelden bevinden de beloofde resultaten zich in de toekomst: geen bewijs dus, maar eerder “hoop”, verwachting. Dat wil zeggen dat ze de verwachtingen die de lezer heeft (betere resultaten met mijn doelgroep, succes en geluk en welbevinden) aanspreken en de link leggen tussen die verwachtingen en hun eigen theorie. Hele bedrijfstakken zijn rijk geworden met onbewezen en krankzinnige beloftes. Wij, behoeftige mensen, zijn daar vatbaar voor. 

en ze rekenen op voldoende gebrek aan zelfvertrouwen bij de “gebruiker” 


als het niet werkt zal ik het wel slecht toegepast hebben, het zal wel mijn fout zijn, nooit de fout van de methode.

Als "het" wel werkt denkt men: zo goed ben ik niet, het zal wel aan de goeie methode liggen. 

Zo heeft men altijd gelijk. 

George Carlin


De comedian George Carlin sprak vaak over geloof en bijgeloof en besloot even vaak met de zin die hem zo kenmerkt: it's all bullshit, folks, and it’s bad for ya! En zo denk ik er ook over, je wordt beetgenomen en het zal je niet helpen.

 
Lectuur en websites


Je leest er over in een aantal goede artikels en boeken zoals

  • De HR-ballon. 10 populaire praktijken doorprikt, Patrick Vermeren, Academia Press

  • Fashionable Nonsense: Postmodern Intellectuals' Abuse of Science, by Alan Sokal, Jean Bricmont, Picador

  • Science and Pseudoscience in Social Work Practice, Bruce A. Thyer, Monica G. Pignotti , Springer publishing

Een aantal boeiende websites die inzicht geven in wat evidence based is en wat niet…?
www.movisie.nl
www.vad.be
www.cebma.com centrum voor evidence based management
www.evidencebasedhrm.be
artikels van Griet Vandermassen: bijna alles te downloaden, http://ugent.academia.edu/GrietVandermassen
http://skepp.be/nl/auteurs/griet-vandermassen

 

© 2020 vzwCoach.be Proudly created with Wix.com

  • Twitter Social Icon
  • LinkedIn Basic Black