• Jan Ghijselen, vzwcoach

Red de Raad van Bestuur! Deel 3: 2 wettelijke taken en 3 plichten


De belangrijkste taak van de Raad is toezicht houden in het algemeen belang. De overheid kent vzw’s de gunst toe om vrijgesteld te zijn van belastingen omwille van het nut voor het algemeen belang. En de Raad van Bestuur is de bewaker.

De wet stelt in essentie dat de Raad twee taken heeft:

  • ervoor zorgen dat de organisatie haar maatschappelijk doel nastreeft

  • er voor zorgen dat de organisatie werkt binnen de lijnen van de wettelijkheid.

In de visie van de "staat" is de Raad de belangenbehartiger van de organisatie en bewaker van de wettelijkheid.

De 3 plichten: lidmaatschap, zorg en loyauteit

In de literatuur zegt men dat een Raadslid de volgende plichten heeft:

  • Lidmaatschap (in het Engels: obedience, in de historische betekenis): horen bij, deel uitmaken van de organisatie, de normen, belangen en verplichtingen naleven.

  • Zorg: zorgzaam zijn, zorgvuldig, maar ook zorg dragen voor de organisatie.

  • Loyauteit: de belangen van de organisatie gaan voor het eigenbelang of dat van een andere belangenorganisatie waar het Raadslid bij betrokken is: religieus, syndicaat, politiek, de eigen werkgever/ het eigen bedrijf.

Lidmaatschap ("obedience")

In het Nederlands zeggen we "lidmaatschap", in het Engels zeggen ze "obedience". En dat betekent hetzelfde, maar ook "gehoorzaamheid". In de literatuur spreekt men over

  • behoren bij, deel uitmaken van

Bestuurders zijn wel degelijk "lid" en lidmaatschap betekent dat je deel bent van de organisatie. Het betekent dat je je openbaar bekend maakt als lid en je gedraagt als lid. Het is dus geen verborgen engagement, maar een openbare daad

  • normen, belangen en verplichtingen naleven

Bestuurders houden zich aan afspraken en leven bepaalde plichten na (minimaal aantal aanwezigheden, bijvoorbeeld...) . En ze streven ernaar de belangen van de organisatie na te leven.

Organisaties hebben het moeilijk om minder actieve leden te royeren of ter verantwoording te roepen, maar het is essentieel. Hetzelfde met belangenconflicten, ze zijn van fundamenteel belang: organisaties die bestuursleden hebben die werken voor organisaties die concurrentieel zijn of die persoonlijke belangen hebben die conflicteren met die van de organisatie... er wordt soms licht overgegaan, maar het is cruciaal.


Zorg

  • Zorgzaam en zorgvuldig zijn

Het betekent dat bepaalde zaken -die van openbare orde zijn- zoals non-discriminatie en lichamelijke integriteit van medewerkers en cliënten, zorgvuldig worden gecheckt. En dat de Raad zorgvuldig is in het toezien op wettelijke verplichtingen en haar kerntaken: begroting, strategie en missie. Een zeker risicomanagement (fraude, veiligheid...) is op zijn plaats.

  • Zorg dragen voor

Zorg dragen is precies wat het zegt: zorgen voor, ondersteunen, bijstaan. Raadsleden die bezorgd zijn en raad en daad in de waagschaal leggen als het nodig is.

Tenslotte betekent zorg de belangen van de medewerkers en cliënten bewaken: zien dat de sociale rechten geëerbiedigd zijn en dat de zwaksten rechtvaardig behandeld worden.

Loyauteit

De belangen van de organisatie gaan voor

Eigenbelang of belangenconflict horen niet thuis in een Raad van Bestuur. Naïef nabuurschap zoals het opnemen van concullega's in het bestuur is uit den boze.

"Ja, maar wij vinden dat concurrenten op een andere manier kunnen samenwerken en dat wij niet mogen vervallen in vijandschap." Daar ben ik het roerend mee eens, maar concurrenten opnemen in het bestuur is een ander paar mouwen. Ik vind niet dat je daar voorzichtig moet in zijn, ik vind dat je dat onder geen beding mag doen: het staat haaks op de verwachting van zorg, lidmaatschap en loyauteit.

Subsidiërende overheid in het bestuur, desnoods als waarnemer

Ik word af en toe geconfronteerd met de vraag of het geen goed idee zou zijn iemand van de subsidiërende overheid op te nemen in de Raad van Bestuur. Soms gaat de vraag zelfs uit van die overheid, een gemeente, de VGC in Brussel.

De realiteit is dat zij als lid niet aan de plichten kunnen voldoen: zij hebben een ander belang en zullen dat ook snel doen gelden.

  • Zij brengen belangen binnen die de belangen van de organisatie en haar cliënten en gebruikers snel overschaduwen.

  • Overheden hebben macht die ervoor zorgt dat zij hun belang met middelen kunnen ondersteunen.

  • Tenslotte brengen zij hun eigen agenda's mee: politieke evenwichten of ideologische spinsels.

Een organisatie neemt ambtenaren van een belangrijk departement op, als waarnemer en adviseur.

Het zou kunnen helpen om beter samen te werken en ze kunnen zorgen voor continuïteit van de middelen, wordt gezegd.

In de praktijk blijkt dat de ambtenaren er vooral zitten om de belangen van hun minister te verzekeren en om te zien waar de organisatie op de subsidies zou kunnen besparen.

Ze brengen ook een flinke scheut politisering binnen.

Hoewel ze er als adviseurs zitten, laten ze duidelijk merken dat hun advies gevolgd moet worden, "tenzij de organisatie het zonder subsidies kan rooien."

Een koude douche voorwaar.

De doelgroep of de gebruikers opnemen in de Raad van Bestuur?

Hier mogen we eigenlijk niet twijfelen, het antwoord zou "ja" moeten zijn.

Is het dan niet problematisch?

Zeker wel: cliënten kunnen soms hun eigenbelang of het particulier belang van collega's boven dat van de organisatie stellen. Door hun eigen noden hebben ze soms te weinig zicht voor de noden van de organisatie. En tenslotte is de stap van gebruiker naar "lid" van de organisatie een grote stap.

Maar als we onze gebruikers daar in coachen zijn ze -zonder twijfel- uitstekend geplaatste raadsleden.

#RaadvanBestuur #Organisatie #Governance #Management

blog 2020

Selecteer hieronder

© 2020 vzwCoach.be Proudly created with Wix.com

  • Twitter Social Icon
  • LinkedIn Basic Black