© 2017 vzwCoach.be Proudly created with Wix.com

  • Twitter Social Icon
  • LinkedIn Basic Black
  • Jan Ghijselen, vzwcoach

Burn Out, focus op weerbaarheid?

Updated: Jan 17, 2019


De arbeidsrisico’s die sterk correleren met Burnout vinden we in het model van de 4 A’s, dat ik liever VIVO noem: arbeidsVoorwaarden, arbeidsInhoud, arbeidsVerhoudingen en arbeidsOmstandigheden.

De aanpak hiervan is essentieel om burnout te voorkomen of te bestrijden. Recent onderzoek wijst meer en meer naar de leidinggevenden. Niet noodzakelijk als oorzaak, maar zeker als een belangrijke factor zowel in het versnellen van burn out als in het voorkomen.

In functie daarvan vind je een tekst op de site: BURN OUT AANPAKKEN

Hier beperk ik mij eventjes tot de persoonlijke kwetsbaarheden, in het bijzonder voor werknemers in de Non Profit of Social Profit


Neuroticisme is een term uit de Big Five en verwijst naar

  • Focus op het negatieve, het ontbrekende, het tekort

  • Op het werk

  • In relaties met anderen

  • Uitspraken, het nieuws, …

  • Lage tolerantiedrempel voor

  • Ongeluk, tegenslag, frustratie

  • Negatieve gebeurtenissen

  • Negatief nieuws

  • Rampdenken

  • Het is al gebeurd, in het eigen hoofd…

Geslotenheid/openheid vinden we ook in de Big Five

  • Afkerig van

  • Of

  • Angstig voor

  • Verandering

  • Risico

  • Andere meningen

  • Andere aanpak

Weerbaarheid wordt in het Engels omschreven als Hardiness, maar zowel ons Nederlandse als het Engelse woord dekken de lading niet volledig.

  • Synoniem met

  • Eigen kracht

  • Veerkracht (resilience)

  • Kunnen hanteren van

  • Coping (aanvaarden, omgaan met)

  • Netwerk (krachtbron voor aanvaarding of verzet)

  • Probleemoplossende vaardigheden (skills)

  • Over-betrokkenheid (over-commitment)

  • Geen nee kunnen zeggen

  • Balans werk-vrije tijd-rust is verstoord

  • Belang van werk wordt te hoog ingeschat

Psychologische controle

  • Hangt samen met het thema “external locus of control”, dat we in onderzoek terugvinden.

  • Thema uit Zelfdeterminatie Theorie: onderzoek oa naar samenhang tussen burn out in onderwijs en controlerende les-stijl.

  • Controle is psychisch, moreel

  • Gericht op de ander (doelgroep, collega, omgeving, politiek, samenleving, partners)

  • Veroordelend, negatief, schaamte en schuld

  • Band met TA: I’m (not) OK, you’re NOT OK.

Doelgroep moeheid

  • Afkeer, moeheid van:

  • Doelgroep , cliënten

  • Risicofactoren:

  • Sterke ervaring van maatschappelijke ongelijkheid en de onafwendbaarheid of onveranderbaarheid er van.

  • Sterke identificatie met lijden, trauma, hulpeloosheid

  • Sterk ander-gericht en afwezigheid van authentieke en duurzame zelf-zorg.

Doelgroepmoeheid wordt soms geassocieerd met en verklaard vanuit secundaire traumatisering: als hulpverlener ervaar je het trauma van de cliënt alsof het je eigen trauma zou zijn. Men noemt het ook Vicarious Trauma: je zou het beste kunnen vertalen als het Empathisch Trauma. Het is een sterke voorspellende factor voor burn out.

In het onderzoek naar doelgroep-moeheid, compassion fatigue genoemd, is er recent vastgesteld dat maatschappelijk werkers die zelf een traumatisch verleden hebben sterker vatbaar zijn voor burn out. Hoe banaal het ook klinkt, het verhaal dat een eigen ervaring je sterker zou maken is een mythe. Meer nog, het kan een banalisering zijn van onrecht. En het is vaak een vorm van fluiten in het donker: zeggen dat je je lekker voelt en inwendig een beetje doodgaan. Het omgekeerde is helaas meestal waar: Als je er niet aan sterft word je er sterker van, zegt men soms, in navolging van Nietzsche. Een wat cynische, maar vaak meer waarachtige slagzin is, Als je er niet aan sterft word je er ellendig van. what doesn’t kill you makes you miserable ipv dat het je sterker zou maken.

Mijn eigen ervaring met ervaringsdeskundigen is dat ze vaak terugvallen op de eigen ervaring, ook als het niet van toepassing is. De eigen ervaring heeft meer invloed dan de opleiding die men heeft gevolgd of de agogiek die men aangeleerd heeft gekregen. Zelf zie ik het als een vorm van projectie waarbij het eigen trauma uitgelicht wordt op het canvas van zowat elke gebeurtenis. Het trauma is dan de wazige bril waardoor men naar cases kijkt.

Psychologisch onderzoek stelt vast dat de ervaring van armoede vaak leidt tot traumatische stress, vergelijkbaar met die van slachtoffers van geweld of misbruik. Zonder dit laatste te willen banaliseren, ervaren mensen in armoede gelijkaardige gevoelens van hulpeloosheid, in de steek gelaten worden, machteloosheid. Dit trauma is vaak dermate dat de psychische en lichamelijke gezondheid in gevaar is.

Waar gaat het dan over? Bij selectie van nieuwe medewerkers heb je soms sollicitanten die hun expertise kracht willen bijzetten door te wijzen op hun eigen slachtofferervaring. Het zou hen meer inzicht geven, het zou aantonen hoe veerkrachtig ze zijn en hoe betrokken. Helaas betekent het ook vaak dat ze er niet klaar mee zijn en dat hun sollicitatie een onbewust verlangen is naar geborgenheid en hulp. Een collega wees er me ooit op dat alle sympathisanten van -in dit geval- de sociale werkplaats, hoe kansrijk ook, primaire of secundaire traumatische ervaringen hebben gehad. Dus is het niet gek dat veel medewerkers ook ooit aan de cliëntzijde hebben gestaan. Dat kan dus geen reden zijn om ze geen toegang te geven tot het beroep. Maar het is belangrijk om het te beseffen en te begrijpen.

Mijn eigen ervaring met ervaringsdeskundigen of maatschappelijk werkers met een slachtoffer-, armoede of discriminatie-achtergrond is:

  • Verregaande identificatie met de cliënt

  • Moeite om agogisch te handelen, men handelt vanuit de “buik”, de “intuïtie”.

  • Buitenmatige stress-reacties op verandering, kritiek, onzekerheid

  • Latente boosheid die vaak expliciet wordt tov de belemmerende of onderdrukkende omgeving van de cliënt

  • Ongezonde houding inzake afstand-nabijheid: moeite om de cliënt-hulpverlener-relatie in stand te houden.

  • De “case” (soms: elke case) brengt onredelijke stress mee, waardoor uitval en absenteïsme plots en langdurig zijn.

In een ander artikel belicht ik de preventieve stappen die een goede organisatie kan zetten.

#Burnout #Medewerkers #Management #HR #Coaching

blog 2019

Selecteer hieronder