© 2017 vzwCoach.be Proudly created with Wix.com

  • Twitter Social Icon
  • LinkedIn Basic Black
  • Jan Ghijselen, vzwcoach

Aan nonsens geen gebrek! Bullsh*t in management en sociaal werk: tijdverlies en nodeloze verspilling


In de wereld van de training en opleiding, in de managementliteratuur en boeken over sociaal werk zijn de hypes zelden uit de lucht. Elk jaar zijn er weer een aantal nieuwe methodieken, technieken, een nieuwe goeroe staat op. En vervolgens volgt iedereen die ene opleiding of koopt dat ene boek. Vaak blijkt dan dat de methodes niet werkzaam zijn of niet effectief, dat ze niet of moeilijk toepasbaar zijn.

De hypes zijn meestal duur, vragen tijd en moeite… en mensen die het moeilijk hebben in hun werk of die werken met mensen die het moeilijk hebben, grijpen zich vast aan die nieuwe hype in de hoop dat het zal helpen of werken. Terwijl het meestal gewoon een commerciële truuk is. Een marketingverhaal eerder dan een werkbare of werkzame methode.

Het zijn niet alleen hypes, het zijn ook hyperbolen: totaal overtrokken beweringen die op niets gestaafd zijn, maar hemel en aarde beloven, liefst tegelijk.

Man en paard noemen Een paar voorbeelden? •Good to Great (Jim Collins) •The 7 habits of highly succesful people (Stephen Covey)


•Situationeel leiderschap (Hersey en Blanchard) •Tweefactorenmodel (Herzberg) •Neuro Linguïstisch Programmeren •Meyer Briggs Type Indicator (Meyer en Briggs) •Maslow’s hiërarchie van behoeften •Mindfulness Based Cognitive Therapy (Kabat-Zinn) •Enneagram •Jacques Lacan •EMDR

•Dr Swinnen's "model" ivm Burn Out •Teambuilding •Zero Based Budgeting •MBO: Management by Objectives •TQM: Total Quality Management •Roos van Leary

•Axenroos

En zo zijn er helaas nog heel wat. Ik vind het zonde dat het tijd en geld kost en mensen hoop geeft, terwijl onderzoek keer op keer heeft aangetoond dat het niet werkt of zelfs contra-productief is.

Simplistische nonsens zoals NLP wordt volop onderwezen aan hogescholen en business scholen, terwijl NLP al meerdere malen is ontmaskerd als niet werkzaam (het '"spiegelen", bijvoorbeeld werkt net zo goed om mensen te overtuigen als je neus snuiten of sokken dragen met een gekleurde binnenkant) en de "uitvinders" en leiders van NLP zijn al herhaaldelijk veroordeeld voor belastingsontduiking en fraude waarop alleen maar Zappa's uitspraak van toepassing kan zijn:

We're only in it for the money!

Dat er zoveel tijd verspild wordt aan het aanleren, beschrijven en bestuderen van die methodes en theorieën is op zich geen drama. Dramatisch wordt het als mensen zich richten tot dit soort theorieën vanuit de hoop dat hun werk werkbaarder en hun hoop hoopvoller kan worden. Mensen die, door de zware uitdagingen van de sociale sector, niet meer weten van wat hout pijlen maken.

Goede voorbeelden

Gelukkig is het omgekeerde ook waar, door de nonsens te bestuderen en kritisch te leren kijken naar de nieuwste hypes, kunnen we veel leren over ons werk.

En gelukkig zijn er ook tal van goede voorbeelden. Recente “hypes” die wel degelijk en regelmatig worden onderzocht: •Zelf-determinatie-theorie •Zelfregulerend leren •Social Learning •Organisational citizenship •Strategisch management (bij sommige auteurs erg evidence based) •Procesmanagement

•Beyond budgeting

Volg de hypes en je loon zal volgen! Aanbid de hypes en je subsidies zullen volgen. Hypes hebben blijkbaar wel een resultaat, maar niet het resultaat dat we verwachten. Het effect van populaire managementpraktijken op de performantie en de resultaten van bedrijven is bedroevend klein.

Echter, de effecten op het loon van de CEO’s en de reputatie van de bedrijven is groot. We kennen dat in onze sector ook. Als minister X zweert bij een bepaalde methodiek, dan gebruik je best die bewoordingen om je dossier goedgekeurd te krijgen. Subsidiegevers laten zich even vaak meeslepen door hypes en hyperbolen als ieder ander. Hierdoor bevoordelen ze organisaties die dezelfde passie delen. Men noemt dit confirmation bias: het bevoordelen van feiten en personen die gelijke ideeën hebben als wij zelf.


Bucky Laplace, die ontmaskerd wordt als bedrieger slaagt er moeiteloos in een bedrijf met leidinggevenden en al te misleiden door dure maar nietszeggende managementtaal te gebruiken en zich een mysterieuze goeroe-attitude aan te meten. Hij is zowat het symbool van nonsens en het commerciële misbruik dat er vaak achter schuil gaat.

Staw, B. M., & Epstein, L. D. (2000). What bandwagons bring: Effects of popular management techniques on corporate performance, reputation, and CEO pay. Administrative Science Quarterly, 45(3), 523-

Nonsens herkennen? Nog deze week zal je wellicht een artikel lezen of een folder ontvangen of een uitnodiging voor een vorming, een aankondiging van een boek dat “alweer” een totaal nieuw inzicht zal brengen. En dat -hoe kan het ook anders- zoveel beter werkt.

Opvallend is dat veel van de “nieuwe” en odes een sterke gelijkenis hebben met het placebo-effect. Voor placebo’s geldt: de bron moet autoriteit uitstralen, de toepassing is mysterieus en ongewoon en tenslotte (niet onbelangrijk): de persoon moet zich bewust zijn van het gebruik. Met andere woorden, mensen kunnen ervan overtuigd zijn dat een placebo helpt en schrijven er allerlei positieve effecten aan toe. Als je ze echter dezelfde placebo in het geheim toedient, ervaren ze blijkbaar niet dezelfde positieve effecten.

Om nonsens te herkennen heb ik de volgende stappen bedacht, vergelijkbaar met die welke je vindt in de werken van Michael Schermer of James Randi.

de “uitvinder” ontleent zijn autoriteit aan twijfelachtige bronnen Analogieën, vergelijkingen, gevolgtrekkingen, metaforen uit de wereld van de wetenschap of de natuur, moeten de redeneringen kracht bijzetten. Het is de zoektocht naar “eeuwenoude” of “onweerlegbare” bronnen die hen drijft om zich te verbinden met “oude wijsheden”, wiskunde of wetenschap. Een band die vaak goed klinkt, maar inhoudelijk zwak is.

Wat logisch zou moeten zijn, namelijk, bewijs halen uit de praktijk en de ervaring, vind je zelden. En als er wel onderzoek voorhanden is, wordt het opgeblazen, vrij geïnterpreteerd of is de bron erg twijfelachtig.

Tenslotte wordt de eigen ervaring van de auteur met grof krijt herschreven: reeds twintig jaar en met meer dan 1000 organisaties, je kent het wel.


De methodiek blijft deels vaag en mysterieus. "we weten niet hoe het komt, maar deze methode is,…. als je dit elke dag tweemaal doet, dan… , je cliënten of je teamleden zullen getransformeerd worden… "het blijft altijd vaag en mysterieus.

De resultaten worden veralgemeend en uitvergroot en situeren zich veelal in de toekomst De resultaten worden groter gemaakt dan ze in werkelijkheid zijn of andere situaties worden verklaard vanuit hun theorie of methode. Zo breiden ze de resultaten uit zonder er moeite voor te hoeven doen.

Niet zelden bevinden de beloofde resultaten zich in de toekomst: geen bewijs dus, maar eerder “hoop”, verwachting. Dat wil zeggen dat ze de verwachtingen die de lezer heeft (betere resultaten met mijn doelgroep, succes en geluk en welbevinden) aanspreken en de link leggen tussen die verwachtingen en hun eigen theorie. Hele bedrijfstakken zijn rijk geworden met onbewezen en krankzinnige beloftes. Wij, behoeftige mensen, zijn daar vatbaar voor.

en ze rekenen op voldoende gebrek aan zelfvertrouwen bij de “gebruiker” als het niet werkt zal ik het wel slecht toegepast hebben, het zal wel mijn fout zijn, nooit de fout van de methode.

Als het "spiegelen" niet helpt om een deal af te ronden, dan moet ik me nog meer verdiepen in NLP, het kan niet aan NLP liggen, want dat is goed. Dus het ligt aan mij.

Volgens mij is dit de essentie van de trukendoos van de kwakzalver: zelf zijn ze een autoriteit en de persoon die de lessen volgt of het boek leest, heeft een gebrek aan zelfvertrouwen. Hierdoor is elke twijfel enkel terug te brengen op de zwakte van de geïnteresseerde: hij/zij heeft het niet begrepen, is niet slim genoeg, heeft niet opgelet, staat niet open voor de theorie enzovoorts.


George Carlin

De comedian George Carlin sprak vaak over geloof en bijgeloof en besloot even vaak met de zin die hem zo kenmerkt: it's all bullshit, folks, and it’s bad for ya! En zo denk ik er ook over, je wordt beetgenomen en het zal je niet helpen.

Lectuur en websites Je leest er over in een aantal goede artikels en boeken zoals De HR-ballon. 10 populaire praktijken doorprikt, Patrick Vermeren, Academia Press Fashionable Nonsense: Postmodern Intellectuals' Abuse of Science, by Alan Sokal, Jean Bricmont, Picador Science and Pseudoscience in Social Work Practice, Bruce A. Thyer, Monica G. Pignotti , Springer publishing Een aantal boeiende websites die inzicht geven in wat evidence based is en wat niet…?


#Leidinggeven #Management #Kwakzalvers

blog 2019

Selecteer hieronder